حميد رضا مستفيد / كريم دولتى

74

تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )

البته برخى از محققان به شكل ويژه‌اى به اين روايات و ترتيب نزولى كه از آن‌ها مشخص مىشود ، استناد مىكنند و دلايل ديگر و روايات متفاوت با آنها را معتبر نمىشمارند . « 1 » 2 - وجود ملاك‌هاى عمومى يا غالب در سور مكى و مدنى نكتهء سزاوار توجه در اين باره آن است كه ملاك‌هاى عمومى يا غالب ، عمدتا از ترتيب نزولى كه بر اساس روايات عامه تهيه شده ، استخراج مىشود و از اين رو به اين ملاك‌ها نيز همانند آن روايات نمىتوان به طور كلى استناد كرد . به نظر مىرسد لازم است پس از قطعيت يافتن مكى و مدنى بودن سور ، براى پىريزى مجدد اين ملاك‌ها اقدام كرد . 3 - وجود روايات خاصه دال بر زمان ، مكان يا موضوع نزول سوره هر چند ذيل تمام سور قرآن از پيشوايان معصوم ( عليهم السلام ) روايت وجود ندارد ، در برخى از موارد ، روايتى دربارهء نزول سوره وجود دارد و بر همين اساس مىتوان از زمان و مكان نزول آن آگاهى يافت . تنها نكتهء مهم بعد از تأييد صحت روايات ، اين است كه روايت به طور دقيق و واضح به نزول آيه دلالت داشته و چنين نباشد كه فقط كاربردهايى از آيه يا سوره را بيان كرده باشد . 4 - سياق آيات و مطالب موجود در سوره اين راه ، مهم‌ترين راه براى تشخيص سور مكى و مدنى است . شايد بتوان علامه طباطبايى را اولين شخصيتى دانست كه بر خلاف روال دانشمندان پيش از خود ، اساسا اين ملاك را مبناى كار خود در بحث مكى و مدنى بودن آيات و سور در تفسير الميزان قرار داده و در كنار آن از روايات اهل بيت ( عليهم السلام ) نيز بهرهء فراوان برده است .

--> ( 1 ) - براى نمونه ر . ك . به : التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، صص 169 - 146